NRL reaguje na odwołanie prof. Helwich. W tle luki w procedurach dla noworodków
21 stycznia Ministerstwo Zdrowia odwołało prof. Ewę Helwich z funkcji konsultantki krajowej w dziedzinie neonatologii, którą pełniła od blisko 25 lat. Oficjalnie wskazano na brak współpracy z resortem.
Okazuje się jednak, że odwołanie doświadczonej konsultantki jest efektem sporu o wdrożenie badania SCID i organizację szczepień BCG. Na postępowanie Ministerstwa Zdrowia ostro zareagowało Prezydium Naczelnej Rady Lekarskiej, domagając się przywrócenia prof. Helwich na stanowisko.
Z relacji Rynku Zdrowia wynika, że chodzi o wdrożenie nowego badania przesiewowego oraz organizację szczepień przeciw gruźlicy. Jak wyjaśniła prof. Ewa Helwich w rozmowie z serwisem, napięcia pojawiły się po wprowadzeniu do screeningu noworodków badania w kierunku wrodzonego ciężkiego niedoboru odporności (SCID). Jej zdaniem resort wdrożył je bez wcześniejszego przygotowania systemu i bez poinformowania Nadzoru Neonatologicznego.
Badanie SCID, włączone do programu we wrześniu 2025 r., pozwala wykryć rzadką, ale śmiertelną chorobę, która bez szybkiej diagnozy może prowadzić do zgonu dziecka w ciągu pierwszych dwóch lat życia. Wynik testu jest dostępny dopiero po kilkunastu dniach.
Kolizja z obowiązkowym szczepieniem BCG
W Polsce noworodki są szczepione przeciw gruźlicy żywą szczepionką BCG jeszcze przed wypisem ze szpitala. Tymczasem SCID jest przeciwwskazaniem do podania takiej szczepionki. Prof. Helwich wskazała, że obecna kolejność procedur prowadzi do sytuacji, w której dziecko najpierw otrzymuje szczepionkę, a dopiero później pojawia się wynik badania przesiewowego. Zaszczepienie noworodka z SCID może wywołać ciężką postać gruźlicy.
Z tego powodu skierowała do szpitali pismo zalecające informowanie rodziców o możliwości czasowego odroczenia szczepienia do momentu uzyskania wyniku badania. Jak podkreśliła, konsultowała tę rekomendację z zespołem ds. szczepień przy MZ.
W listopadzie prof. Helwich dowiedziała się o przypadku dziecka z Rzeszowa, które zgodnie z rutyną zaszczepiono BCG, a dopiero później otrzymało dodatni wynik badania SCID. Zgłosiła tę sytuację Zespołowi ds. Szczepień Ochronnych, wskazując na konieczność uporządkowania procedur. Jej zdaniem to bezpieczeństwo pacjentów powinno być priorytetem, a resort powinien był przygotować jasne wytyczne przed wprowadzeniem nowego badania do praktyki klinicznej.
Reakcja samorządu lekarskiego
Naczelna Izba Lekarska ostro skrytykowała decyzję o odwołaniu prof. Helwich. W komunikacie Prezydium NRL podkreślono, że jej wieloletnia praca miała kluczowe znaczenie dla rozwoju polskiej neonatologii. Samorząd lekarski zażądał przywrócenia jej na stanowisko i zapewnienia wsparcia w dalszym kształtowaniu systemu opieki nad noworodkami.
