Nowy wskaźnik ryzyka demencji u kobiet. Obiecujące wyniki badania 

Naukowcy z Uniwersytetu Kalifornijskiego w San Diego zidentyfikowali biomarker, który może sygnalizować ryzyko demencji u kobiet nawet na 25 lat przed pojawieniem się pierwszych objawów.  

Chodzi o p‑tau217 — ufosforylowane białko tau 217, silnie powiązane z chorobą Alzheimera. Jego podwyższony poziom we krwi koreluje z późniejszym rozwojem łagodnych zaburzeń poznawczych i demencji. „Nasze wyniki pokazują, że jesteśmy w stanie zidentyfikować kobiety o podwyższonym ryzyku demencji nawet dziesiątki lat przed pojawieniem się klinicznych symptomów” — – podkreśla Aladdin H. Shadyab, główny autor publikacji w „JAMA Network Open”. Jak zaznacza, tak wczesna identyfikacja zagrożenia umożliwia wdrażanie działań profilaktycznych oraz prowadzenie bardziej ukierunkowanej obserwacji, zamiast czekania, aż problemy z pamięcią zaczną wpływać na codzienne funkcjonowanie.

Analiza objęła dane ponad 2700 uczestniczek Women’s Health Initiative Memory Study – długofalowego projektu rozpoczętego w latach 90. obejmującego kobiety w wieku 65–79 lat. Obserwowano je przez 25 lat. U kobiet z wyższym poziomem ptau217 na początku badania demencja rozwijała się częściej. Zależność ta była szczególnie wyraźna u kobiet po 70. roku życia oraz u nosicielek wariantu genu APOE ε4, zwiększającego ryzyko choroby Alzheimera.

Co istotne, ptau217 trafniej przewidywało rozwój demencji u kobiet stosujących terapię hormonalną (estrogen + progesteron) niż u uczestniczek otrzymujących placebo. Różnice obserwowano także między kobietami białymi i czarnymi, jednak po uwzględnieniu wieku i poziomu biomarkera dokładność prognozowania była porównywalna w obu grupach.

„Biomarkery krwi, takie jak ptau217, są wyjątkowo obiecującym narzędziem, ponieważ pobranie krwi jest znacznie mniej obciążające i potencjalnie bardziej dostępne niż badania obrazowe mózgu czy analiza płynu mózgowordzeniowego” — – zauważa współautorka badań Linda K. McEvoy. Jej zdaniem może to znacząco przyspieszyć prace nad identyfikacją czynników ryzyka demencji oraz metod ich ograniczania.

Naukowcy podkreślają jednak, że konieczne są dalsze badania, aby ustalić, jak testy ptau217 mogłyby być wykorzystywane w praktyce klinicznej i czy wczesna diagnoza rzeczywiście przekłada się na lepsze rokowania. W przyszłości warto również zbadać, w jaki sposób terapia hormonalna, czynniki genetyczne oraz choroby związane ze starzeniem wpływają na poziom ptau217 w ciągu życia i jak wspólnie oddziałują na ryzyko demencji. „Naszym celem nie jest wyłącznie przewidywanie choroby, lecz wykorzystanie tej wiedzy, aby opóźnić jej rozwój lub nawet jej zapobiec” — podsumowuje prof. Shadyab.

Na podst. PAP