NDTK już w koszyku świadczeń. Rusza nowy etap walki z rakiem płuca
Ministerstwo Zdrowia włączyło niskodawkową tomografię komputerową (NDTK) do świadczeń finansowanych przez NFZ. Od 1 lipca badanie jest dostępne w całym kraju, co otwiera drogę do stworzenia ogólnopolskiego programu przesiewowego raka płuca i realizuje wieloletnie postulaty środowisk pacjenckich oraz lekarskich.
W Polsce co roku rozpoznaje się 20–25 tys. nowych przypadków raka płuca, a choroba odpowiada za ok. 22 proc. wszystkich zgonów onkologicznych. Pięcioletnie przeżycia pozostają niskie: 13–22 proc., głównie z powodu późnego wykrycia. U połowy pacjentów nowotwór diagnozuje się dopiero w stadium przerzutowym.
Najważniejszym czynnikiem ryzyka pozostaje palenie tytoniu, odpowiedzialne za 80–90 proc. zachorowań. Znaczenie mają również bierna ekspozycja na dym tytoniowy, wieloletnia praca w środowisku narażenia na pyły i substancje toksyczne (azbest, arsen, chrom, nikiel, spaliny), przewlekła ekspozycja na smog i pyły zawieszone, predyspozycje genetyczne oraz choroby współistniejące, w tym POChP. Rak płuca przez długi czas może rozwijać się bezobjawowo, co dodatkowo utrudnia wczesne rozpoznanie.
NDTK jako nowoczesne narzędzie profilaktyki onkologicznej
Niskodawkowa tomografia komputerowa to badanie obrazowe klatki piersiowej o znacznie obniżonej dawce promieniowania: nawet 20-krotnie mniejszej niż w klasycznej tomografii. Zapewnia wysoką rozdzielczość i pozwala wykryć kilkumilimetrowe guzki niewidoczne w RTG oraz zmiany charakterystyczne dla wczesnego, bezobjawowego raka płuca.
Zminimalizowana dawka promieniowania umożliwia bezpieczne, cykliczne powtarzanie badania, co jest kluczowe w programach przesiewowych. W ostatnich latach leczenie niedrobnokomórkowego raka płuca przeszło rewolucję dzięki terapiom spersonalizowanym, jednak ich skuteczność zależy od wczesnej diagnozy — a NDTK jest obecnie najważniejszym narzędziem umożliwiającym jej osiągnięcie.
Zmiana systemowa: NDTK w koszyku świadczeń
Dotychczas NDTK była dostępna jedynie w ramach Ogólnopolskiego Programu Pilotażowego Wczesnego Wykrywania Raka Płuca (od 2019 r.), co ograniczało dostępność do placówek uczestniczących w pilotażu. Nowe przepisy włączają NDTK do systemu profilaktyki zdrowotnej na zasadach ogólnych, umożliwiają placówkom podpisywanie umów z NFZ oraz pozwalają pacjentom spełniającym kryteria — np. długoletnim palaczom — skorzystać z badania bez dodatkowych formalności.
Jak podkreśla Ministerstwo Zdrowia, regulacje tworzą podstawę prawną do uruchomienia w przyszłości ogólnokrajowego programu badań przesiewowych raka płuca, opartego na jednolitych zasadach finansowania i organizacji.
