Lex szarlatan: nowe narzędzia w walce z pseudomedycyną
Rząd przyjął projekt nowelizacji ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, której celem jest skuteczniejsze przeciwdziałanie pseudomedycynie, dezinformacji oraz działalności osób podszywających się pod specjalistów medycznych.
Nowe przepisy mają chronić pacjentów przed niesprawdzonymi terapiami odciągającymi ich od rzetelnej diagnostyki i leczenia zgodnego z aktualną wiedzą medyczną. Minister zdrowia Jolanta Sobierańska‑Grenda podkreśla, że fundamentem zaufania do systemu ochrony zdrowia jest bezpieczeństwo pacjentów: „Nie ma naszego przyzwolenia na pseudonaukowe eksperymenty żerujące na strachu i bezradności. Współczesna medycyna musi opierać się na faktach, a nie manipulacji czy oszustwie. Przyjęte przepisy to potężne narzędzie do walki z pseudomedycyną i dezinformacją, które zagrażają życiu Polek i Polaków” – czytamy w komunikacie na stronie Ministerstwa Zdrowia.
Nowelizacja znacząco wzmacnia kompetencje Rzecznika Praw Pacjenta. Otrzyma on możliwość szybszego reagowania na nielegalne i niebezpieczne praktyki, także wobec podmiotów działających bez wymaganych wpisów do rejestru. Będzie mógł wydawać publiczne ostrzeżenia oraz decyzje tymczasowe nakazujące natychmiastowe wstrzymanie szkodliwych działań jeszcze przed zakończeniem postępowania. Wzmocniona zostaje również jego rola w postępowaniach cywilnych dotyczących naruszeń praw pacjenta, w tym w sprawach związanych ze zgonami.
Projekt przewiduje także wyższe kary finansowe: do 1 mln zł za naruszanie zbiorowych praw pacjentów oraz do 100 tys. zł za brak współpracy z Rzecznikiem. Sankcje będą mogły być nakładane również wtedy, gdy działalność zostanie zakończona tuż przed wydaniem decyzji. Rzecznik Praw Pacjenta Bartłomiej Chmielowiec zwraca uwagę, że oszuści często wykorzystują media społecznościowe. – Szarlatani manipulują lękiem i nadzieją pacjentów. Pseudowiedza prowadzi do chaosu, utraty zdrowia i oszustw opartych na fałszywej nadziei. Państwo nie może być bierne wobec tych, którzy zarabiają na dezinformacji medycznej. Lex szarlatan to ochrona obywateli oparta na wiedzy, odpowiedzialności i prawie do rzetelnej informacji.
Istotnym elementem nowych przepisów jest wyraźne rozdzielenie działalności legalnej od praktyk szkodliwych. Projekt nie ogranicza takich aktywności jak zielarstwo, kosmetologia, podologia, joga czy masaż. Projekt zajmuje się wyłącznie sytuacjami, w których niesprawdzonym metodom przypisuje się bezpodstawnie działanie lecznicze lub gdy ich promowanie skłania pacjentów do rezygnacji z diagnostyki i terapii konwencjonalnych.
