Nowa definicja zawału mięśnia sercowego
Podczas kongresu Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego w 2026 roku w Monachium cztery kluczowe instytucje ogłosiły Piątą Uniwersalną Definicję Zawału Mięśnia Sercowego. Dokument zastępuje dotychczasowy, pięciotypowy podział zawałów trzema kategoriami opartymi na mechanizmie niedokrwienia i kontekście klinicznym.
– To bardzo ważny dokument dla światowej kardiologii. Zamiast pięciu typów będziemy posługiwać się trzema postaciami, wyodrębnionymi na podstawie patofizjologii toczącej się w tętnicy wieńcowej – podkreśla dr hab. Jan Biegus, prof. UMW. – Uproszczona klasyfikacja zmniejsza ryzyko wątpliwości diagnostycznych i ułatwia komunikację z pacjentami. Nowa definicja nie wyróżnia już nagłego zgonu sercowego jako osobnego typu zawału – jego rozpoznanie powinno opierać się na badaniu autopsyjnym.
Zawał pozostaje jednym z najważniejszych problemów zdrowotnych: dotyczy 3,8 proc. osób do 60 r.ż. i 9,5 proc. powyżej 60 r.ż.
Trzy kategorie zawału
- Zawał pierwotny
Wynika z ostrego zaburzenia w tętnicy wieńcowej: najczęściej miażdżycy i zakrzepu, ale także samoistnego rozwarstwienia tętnicy wieńcowej (SCAD), skurczu naczynia czy zatoru. Mechanizmy te wcześniej klasyfikowano jako zawał typu 2.
- Zawał wtórny
Powstaje wskutek zaburzenia równowagi między zapotrzebowaniem serca na tlen a jego dostarczaniem. Występuje m.in. przy tachykardii, niedotlenieniu, niedokrwistości czy skrajnych wartościach ciśnienia tętniczego.
- Zawał związany z zabiegiem
Jest powikłaniem procedury kardiologicznej lub kardiochirurgicznej, pojawiającym się do 30 dni po interwencji. Dokument wprowadza wspólne kryteria dla powikłań po PCI i operacjach kardiochirurgicznych.
Zawał a uszkodzenie mięśnia sercowego
Nowa definicja wyraźnie rozdziela zawał od uszkodzenia mięśnia sercowego. Sama podwyższona troponina nie wystarcza do rozpoznania zawału – konieczne są dowody niedokrwienia, takie jak objawy kliniczne, zmiany w EKG, wyniki badań obrazowych
Nowa klasyfikacja lepiej odzwierciedla przyczynę zawału, co pozwala precyzyjniej dobierać leczenie. Innego postępowania wymaga pacjent z ostrym zdarzeniem miażdżycowo‑zakrzepowym, skurczem tętnicy wieńcowej, niedokrwieniem wynikającym z zaburzonej podaży tlenu (np. ciężka niedokrwistość).
Poprzednie określenia – „zawał typu 2”, „4c” – były mało czytelne dla pacjentów i nie zawsze intuicyjne dla lekarzy. Nowy podział opiera się na obiektywnych kryteriach, co ułatwia zarówno decyzje kliniczne, jak i rozmowę z chorym. Definicja została zintegrowana z kodami ICD‑11, co umożliwi dokładniejsze zbieranie danych o poszczególnych rodzajach zawału.
– To świetne posunięcie, ważne zarówno epidemiologicznie, jak i naukowo – zaznacza dr hab. Jan Biegus. Piąta Uniwersalna Definicja Zawału Mięśnia Sercowego przesuwa akcent z numerów na mechanizm i kontekst kliniczny, prowadząc do bardziej spójnych rozpoznań, lepszego dopasowania terapii, klarowniejszej komunikacji z pacjentem.
