Nowy program profilaktyki raka płuca. Pierwsze badania w październiku
Narodowy Fundusz Zdrowia uruchomił procedurę wyboru placówek, które będą realizować nowy program profilaktyki raka płuca oparty na niskodawkowej tomografii komputerowej klatki piersiowej (NDTK).
Konkursy ogłoszono we wszystkich 16 oddziałach wojewódzkich. Po podpisaniu umów świadczeniodawcy rozpoczną przyjmowanie pacjentów, natomiast planowany start to druga połowa października 2026 r. Rak płuca pozostaje najczęstszą przyczyną zgonów nowotworowych w Polsce. Według Krajowego Rejestru Nowotworów (2022) rocznie diagnozuje się ok. 20,7 tys. nowych przypadków, z powodu raka płuca umiera ok. 26 tys. osób. Nowotwór odpowiada za ponad 20 proc. wszystkich zgonów onkologicznych.
Prognozy wskazują, że w 2029 r. liczba nowych zachorowań może wzrosnąć do ok. 32,5 tys. Z paleniem tytoniu wiąże się 85–90 proc. przypadków. NDTK umożliwia wykrycie zmian nowotworowych na etapie bezobjawowym, ponieważ nawet kilkumilimetrowych guzków niewidocznych w RTG, przy znacznie obniżonej dawce promieniowania (nawet 20-krotnie niższej niż w klasycznej TK). To kluczowe narzędzie w programach przesiewowych.
Z badania będą mogły skorzystać dwie grupy. Grupa 55–74 lata: osoby, które wypaliły co najmniej 20 paczkolat (umowny wskaźnik zagrożenia rozwojem chorób zależnych od dymu tytoniowego), obecnie palą lub rzuciły palenie nie dalej niż 15 lat temu. Grupa 50–54 lata: osoby z ekspozycją 20 paczkolat, niepalące od ponad 15 lat, ale mające dodatkowe czynniki ryzyka. Kryteria szczegółowe określa odpowiednie rozporządzenie Ministra Zdrowia.
Program przebiega w trzech etapach:
- Wizyta kwalifikująca, podczas której lekarz ocenia, czy pacjent spełnia kryteria udziału.
- Badanie NDTK wykonywane w placówce mającej umowę z NFZ.
- Wizyta wynikowa, obejmująca omówienie rezultatu i decyzję o dalszym postępowaniu. W razie potrzeby pacjent może zostać skierowany na kolejne kontrolne badanie.
Badania będą dostępne zarówno w placówkach stacjonarnych, jak i w mobilnych punktach diagnostycznych, co ma zwiększyć dostępność dla osób z grup ryzyka. Narodowy Fundusz Zdrowia planuje wyłonić co najmniej 32 placówki, choć liczba realizatorów może przekroczyć 50. Fundusz zapowiada szybkie rozstrzygnięcie konkursów, aby umożliwić rozpoczęcie badań jeszcze w październiku. NFZ ocenia, że roczny koszt programu to około 16 mln zł, a w ciągu dekady wydatki Funduszu przekroczą 662 mln zł.
