Dr hab. Aleksandra Nitecka-Buchta: Nie każdy ból głowy zaczyna się w głowie

Zaburzenia skroniowo-żuchwowe mogą powodować nie tylko dolegliwości w obrębie narządu żucia, ale również bóle głowy, szyi i barków, problemy ze snem czy ścieranie zębów – mówi dr hab. n. med. Aleksandra Nitecka-Buchta, prezes Polskiego Towarzystwa Dysfunkcji Narządu Żucia, w rozmowie z Lucyną Krysiak.

Czy lekarzowi dentyście trudno skojarzyć bóle głowy, twarzy, szyi, barku, trzaski w stawach skroniowo-żuchwowych, z zaburzeniami skroniowo-żuchwowymi (TMD)?

To skomplikowane zagadnienie, wymagające rozległej wiedzy medycznej i doświadczenia. Objawy te najczęściej nie występują pojedynczo i mogą oznaczać wiele różnych chorób. Aby się zorientować, że chodzi o zaburzenia skroniowo-żuchwowe, trzeba mieć świadomość istnienia problemu i cierpliwie dochodzić źródła dolegliwości bólowych występujących w obrębie głowy, szyi czy barku, a następnie starać się je zweryfikować. Młode pokolenie lekarzy dentystów jest bardziej wyczulone na ten problem, ale wciąż wiedza na ten temat wymaga poszerzania i uzupełniania.

Jakie są przyczyny tych zaburzeń?

Dawniej myśleliśmy, że za dysfunkcje narządu żucia odpowiadają zaburzenia ortodontyczne czy wadliwa anatomia struktur kostnych. Dziś już wiemy, że tak nie jest. Wielki wpływ na powstawanie tych zaburzeń mają stany emocjonalne (lęk, depresja, przewlekły stres), które wywołują napięcia mięśni żucia, bóle głowy, zaciskanie i zgrzytanie zębów, niszczenie tkanek twardych. Jednak pacjenci nie łączą tych objawów z emocjami. Często są zdziwieni, kiedy się o tym dowiadują od stomatologa.

Nasze Towarzystwo przygotowało polską wersje językową 10 wytycznych dotyczących postępowania w przypadku podejrzenia, że pacjent cierpi z powodu TMD. Opublikowało ujednolicone zalecenia w zakresie diagnostyki, sposobu myślenia o zaburzeniach stawowo-żuchwowych, a także terapii. To ogromny sukces współpracy międzynarodowej z ekspertami z całego świata. W stworzeniu i tłumaczeniu wytycznych chodzi o to, aby lekarze, diagnozując i lecząc te zaburzenia, opierali się na jednakowych standardach i na ich podstawie podejmowali decyzje terapeutyczne.

Jak często lekarze stomatolodzy kierują pacjentów do leczenia?

W moim odczuciu pacjenci wciąż są późno diagnozowani i za rzadko kierowani do specjalistycznego leczenia. A wielu z nich naprawdę cierpi i potrzebuje pomocy. Częściej problem dostrzegają młodzi lekarze dentyści, aktywni w mediach społecznościowych, dzielący się uwagami i doświadczeniami, którzy mają świadomość i narzędzia potrzebne do badania pacjenta pod kątem dolegliwości związanych z TMD. Myślę o kwestionariuszach, najbardziej aktualny jest obecnie STAB, stworzony w ramach współpracy międzynarodowej, dostępny już w języku polskim. Pozwala wychwycić objawy TMD i podjąć dalsze działania, skierować pacjenta do specjalisty, jeśli będzie taka potrzeba.

Ośrodek Kształcenia Naczelnej Izby Lekarskiej i Polskie Towarzystwo Dysfunkcji Narządu Żucia nawiązały współpracę edukacyjną, którą zainauguruje zaplanowany na 2 lipca br. webinar „Jak samodzielnie wykonać szynę relaksacyjną w technice druku 3D – prosty workflow dla lekarzy dentystów”, poprowadzony przez dr n. med. Mateusza Wojciechowskiego, specjalistę protetyki stomatologicznej. Skąd wybór tego tematu?

Pragnę zaznaczyć, że bardzo się cieszę z tej współpracy, ponieważ Naczelna Izba Lekarska stwarza nam możliwość dotarcia z wiedzą na temat TMD do dużej rzeszy kolegów stomatologów różnych specjalności, a o to nam przecież chodzi. Wybór tematu nie był przypadkowy. Ponieważ współczesna stomatologia już praktycznie nie istnieje bez cyfryzacji, postanowiliśmy pokazać, jak we własnym gabinecie przy użyciu nowoczesnego sprzętu CAD/CAM można pomóc pacjentom z TMD.

Czy planowane są kolejne webinary?

Jesteśmy zainteresowani współpracą długofalową. W ramach działalności PTDNŻ szkolimy stomatologów stacjonarnie w Katowicach, ale nie każdy może dojechać do ośrodka, np. z drugiego końca Polski. Dlatego wspólnie z Ośrodkiem Kształcenia NIL chcemy dotrzeć do lekarzy poprzez szkolenia online. Chcemy też zachęcać lekarzy dentystów, aby zostali członkami naszego Towarzystwa. Zapraszam ich na XVII Międzynarodowy Zjazd PTDNŻ w Brzesku 15–17.10.2026 r. Szczegóły na www.dysfunkcje.pl.

Źródło: „Gazeta Lekarska” nr 7-8/2026