Prezydent blokuje lex szarlatan. Zapowiada własny projekt 

Prezydent Karol Nawrocki ogłosił, że skieruje ustawę lex szarlatan do Trybunału Konstytucyjnego w trybie kontroli prewencyjnej. Jednocześnie zapowiedział własną inicjatywę legislacyjną – projekt nowelizacji Kodeksu karnego, który ma wzmocnić walkę z oszustami żerującymi na chorobie i strachu pacjentów. 

Potwierdziły się informacje „Gazety Lekarskiej”: o tym, że Karol Nawrocki nie jest przekonany co do zasadności niektórych zapisów ustawy lex szarlatan pisaliśmy przed tygodniem. Odesłanie ustawy do Trybunału Konstytucyjnego w praktyce blokuje jej wejście w życie. 

Prezydent Nawrocki podkreślił, że państwo musi skutecznie chronić obywateli przed osobami odciągającymi chorych od leczenia o udowodnionej skuteczności. Zaznaczył jednak, że choć cel ustawy jest słuszny, to zaproponowane w niej środki budzą poważne wątpliwości. Jak wskazał, liczne organizacje pacjentów, pracodawców i stowarzyszeń zwracały uwagę, że projekt zrównuje realnie niebezpiecznych szarlatanów z osobami zajmujących się zielarstwem, odżywianiem czy „medycyną komplementarną”. 

Prezydent ocenił, że ustawa w obecnym kształcie może naruszać konstytucyjne gwarancje prawa do sądu. – Kluczowym problemem jest możliwość wykonywania kar i blokad przed prawomocnym wyrokiem. Przedsiębiorca może zbankrutować, zanim doczeka się rozstrzygnięcia – wskazał Karol Nawrocki. Dodał, że potrzebne są przepisy, które skutecznie zatrzymają działalność oszustów, nie uderzając w uczciwe podmioty. 

– Jesteśmy rozczarowani decyzją Pana Prezydenta Karola Nawrockiego. Samorząd lekarski od początku brał udział w pracach nad projektem przepisów ograniczających działania szkodliwe dla pacjentów i do ostatniej chwili apelowaliśmy o podpisanie tej ustawy. Zdajemy sobie sprawę, że niektóre jej zapisy są niedoskonałe, ale wiemy również, że uregulowanie tego obszaru jest bardzo potrzebne polskim pacjentom – mówi Klaudiusz Komor, wiceprezes Naczelnej Rady Lekarskiej. – Apelujemy do wszystkich stron sceny politycznej o pilne przygotowanie i wprowadzenie w życie przepisów, które zabezpieczą pacjentów przed praktykami pseudomedycznymi.

Stanowisko Naczelnej Rady Lekarskiej 

Prezydium Naczelnej Rady Lekarskiej zaapelowało do Prezydenta RP o podpisanie uchwalonej 31 lipca 2026 r. ustawy o zmianie ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta. Samorząd lekarski podkreślił, że popiera kierunek zmian przewidziany w ustawie i od początku prac legislacyjnych wskazywał na konieczność uporządkowania rynku usług medycznych oraz ograniczenia działalności pseudomedycznej. 

Prezydium NRL zwraca uwagę, że praktyki pseudomedyczne są poważnym zagrożeniem społecznym, ponieważ prowadzą do wprowadzania pacjentów w błąd, żerowania na ich trudnej sytuacji zdrowotnej oraz szerzenia niezweryfikowanych metod, często za pośrednictwem internetu. Zdaniem samorządu obecne przepisy nie zapewniają pacjentom skutecznej ochrony przed takimi praktykami, a zjawisko szarlatanerii medycznej narasta. 

Prezydium podkreśla, że granicą wolności prowadzenia działalności gospodarczej powinien być interes społeczny, rozumiany jako ochrona zdrowia i życia. Państwo – jak wskazuje Prezydium NRL – z tych samych powodów ogranicza reklamę i sprzedaż wyrobów tytoniowych czy alkoholu. W ocenie samorządu ustawa stanowi krok w stronę realnej ochrony pacjentów i powinna zostać podpisana. 

Pełną treść stanowiska Prezydium NRL można przeczytać na stronie NIL.

Własny projekt prezydenta 

Pprezydent Karol Nawrocki informując o odesłaniu ustawy do Trybunału Konstytucyjnego zapowiedział własny projekt nowelizacji Kodeksu karnego, który ma być „realnym, skutecznym i bezpiecznym dla demokracji rozwiązaniem problemu szarlatanów”. 

Rzecznik prezydenta Nawrockiego Rafał Leśkiewicz podkreślił: – Zwracamy się do marszałka Włodzimierza Czarzastego o szybkie zajęcie się projektem ustawy prezydenta, ponieważ ten projekt odpowiada potrzebom Polaków; Gwarantuje absolutne ściganie przestępców, szamanów i szarlatanów. 

Czym jest lex szarlatan? 

Ustawa lex szarlatan przewidywała m.in. zakaz stosowania praktyk pseudomedycznych, definiowanych jako udzielanie świadczeń stwarzających ryzyko uszkodzenia ciała, rozstroju zdrowia lub śmierci przez osoby niewykonujące zawodu medycznego, a także oferowanie metod diagnostycznych lub leczniczych wprowadzających pacjenta w błąd co do ich właściwości. Regulacja obejmowała również zakaz pseudoterapii w zakresie leczenia małoletnich, chorób onkologicznych, ciężkich chorób nieuleczalnych oraz zaburzeń psychicznych. 

Projekt przygotowany przez Ministerstwo Zdrowia i Rzecznika Praw Pacjenta zakładał ponadto rozszerzenie kompetencji rzecznika o możliwość wydawania ostrzeżeń publicznych oraz decyzji tymczasowych nakazujących natychmiastowe wstrzymanie działalności jeszcze przed zakończeniem postępowania.