Senior, zespół i sztuczna inteligencja

Jubileuszowe X Mazowieckie Spotkania Stomatologiczne zgromadził w Serocku setki lekarzy dentystów, którzy przez trzy dni dyskutowali, analizowali i szukali odpowiedzi na pytanie, jak połączyć efektywną pracę lekarzy dentystów z wyzwaniami przyszłości.

Ponad 30 wykładów i sesji stworzyło intensywny, merytoryczny program konferencji odbywającej się pod hasłem „Przyszłość zaczyna się dziś”. Najmocniejszym akcentem były trzy debaty, które wyznaczyły kierunki, w jakich stomatologia będzie rozwijać się w najbliższych latach. Dyskusje moderowane były przez p.o. kierownika Działu Komunikacji NIL Iwonę Kanię.

Pierwsza z nich dotyczyła jednego z najważniejszych wyzwań zdrowotnych: opieki stomatologicznej nad rosnącą populacją seniorów. W rozmowie udział wzięli m.in. prof. Agnieszka Mielczarek, dr Artur Drobniak, prof. Elżbieta Dembowska, dr Anna Lella i dr Dariusz Paluszek. Już na początku padło zdanie, które zdefiniowało całą dyskusję: „Jesteśmy społeczeństwem starzejącym się i to ma ogromny wpływ na pracę lekarzy dentystów”.

Eksperci podkreślali, że wiek biologiczny coraz częściej odbiega od metrykalnego. Dr Paluszek zauważył: – Pacjent 50–60-letni po dwóch zawałach biologicznie jest pacjentem geriatrycznym. Prof. Mielczarek wskazała, że choć gerostomatologia ma niewielki wymiar godzin, studenci pracują z pacjentami obciążonymi wielochorobowością i polipragmazją, ucząc się komunikacji i współpracy z geriatrą, neurologiem, dietetykiem czy higienistką.

Dwa zaniedbane obszary

Prof. Dembowska zwróciła uwagę na konieczność wczesnego wykrywania zmian nowotworowych oraz na wpływ ognisk zapalnych jamy ustnej na zdrowie ogólne. – Za mało mówimy o tym, jak ognisko zapalne wpływa na cały organizm – podkreślała.

Żywą dyskusję wywołał przykład Norwegii, gdzie na każdym oddziale pracuje higienistka stomatologiczna. W Polsce pacjenci leżący, pensjonariusze ZOL czy osoby z tzw. czwartego piętra (mające trudności z opuszczeniem mieszkania) pozostają poza systemem.

Dr Drobniak zaproponował prosty krok: – Przy przyjęciu do szpitala pacjent powinien dostawać mikrozestaw: szczoteczka i pasta. Rekomendacje ekspertów to zasada: „dwa razy dwa razy dwa”, która oznacza trzy poziomy profilaktyki: każdy z dwoma kluczowymi działaniami: zapobieganie i redukcję ryzyka (pierwotna), wczesne wykrywanie i interwencję (wtórna) oraz ograniczanie skutków i zapobieganie nawrotom.

Jak mówiła prof. Mielczarek, ważny jest monitoring epidemiologiczny. – Od 2020 r. nie wiemy, jaki jest stan zdrowia jamy ustnej Polaków – mówiła. Ważne jest także szkolenie pielęgniarek i opiekunów – wskazywał dr Drobniak, wzmocnienie roli higienistek – podkreślała prof. Dębowska, inwestycja w stomatologię jako oszczędność systemowa – akcentowała dr Lella. Debata pokazała, że gerostomatologia to nie przyszłość – to pilna potrzeba teraźniejszości.

Stomatologia zespołowa

Druga debata pokazała, że kluczowa dla jakości leczenia staje się dziś realna współpraca interdyscyplinarna. Eksperci zgodzili się, że nowoczesna stomatologia nie może funkcjonować w modelu „samotnego gabinetu”, lecz wymaga zespołu, w którym kompetencje techników dentystycznych, higienistek oraz lekarzy różnych specjalności wzajemnie się uzupełniają.

Prof. Teresa Sierpińska mocno zaakcentowała, że bez dobrze zorganizowanego zespołu interdyscyplinarnego nie da się prowadzić stomatologii na wysokim poziomie. Wskazała, że współpraca obejmuje nie tylko technika i higienistkę, ale również lekarzy medycyny rodzinnej, geriatrów, diabetologów czy onkologów wszędzie tam, gdzie stan jamy ustnej wpływa na ogólny stan zdrowia pacjenta.

Dr Paweł Barucha zwrócił uwagę na praktyczny wymiar tej współpracy: to lekarz dentysta ponosi odpowiedzialność za całość procesu leczenia, dlatego jasne określenie ról i zakresów kompetencji jest niezbędne. Podkreślił, że większość napięć kompetencyjnych nie wynika z pracy klinicznej, lecz z presji organizacyjnej i ekonomicznej nakładanej przez pracodawców. W praktyce, jak wskazywał, zespoły pracujące w oparciu o wzajemny szacunek i zrozumienie rzadko doświadczają konfliktów.

Wypowiedzi pozostałych panelistów: prof. Doroty Olczak-Kowalczyk, dr. Dariusza Samborskiego, Pawła Sudnika (prezes Izby Gospodarczej Techników Dentystycznych) i higienistki stomatologicznej Pauliny Mintzberg-Wachowicz, potwierdziły, że kluczowe wyzwania dotyczą dziś nie tylko współpracy klinicznej, ale także ram legislacyjnych. Uczestnicy podkreślali potrzebę doprecyzowania przepisów regulujących zakres kompetencji poszczególnych zawodów, tak aby wspierały one pracę zespołową, a nie generowały niepotrzebnych napięć.

Paweł Sudnik zaznaczył, że cyfryzacja zmienia sposób pracy, ale nie zakres odpowiedzialności technika. – Izba Gospodarcza sprzeciwia się próbom rozszerzania kompetencji poza ustawowe ramy – podkreślał. Z kolei Paulina Mintzberg‑Wachowicz zwróciła uwagę na potrzebę aktualizacji podstawy programowej i podniesienia standardów kształcenia. – Program jest przestarzały. Higienistką można zostać bez matury, to wymaga zmiany – mówiła.

Prof. Olczak‑Kowalczyk podkreśliła, że studenci stomatologii uczą się pracy zespołowej, komunikacji i współpracy z innymi zawodami medycznymi. Na WUM wprowadzono przedmiot „zarządzanie gabinetem stomatologicznym”. Dr Barucha skrytykował projekt likwidacji stażu podyplomowego: – Chodzi o to, żeby pierwszy rok pracy nie był rokiem ostatnim – mówił. Debata potwierdziła, że interdyscyplinarność i jasne kompetencje to warunek bezpieczeństwa pacjenta.

Cyfryzacja w gabinetach

Trzecia debata dotyczyła cyfryzacji ochrony zdrowia, jej wpływu na stomatologię oraz relacji między technologią a praktyką kliniczną. W rozmowie uczestniczyli m.in. prof. Kazimierz Szopiński, prof. Kornel Krasny, dr Michał Gontkiewicz i Łukasz Sosnowski. Prof. Szopiński wskazał, że choć nie nastąpił przełom technologiczny, pojawiają się pierwsze rezonanse przeznaczone dla stomatologii.

Największym problemem pozostaje brak opisów badań: – Pacjent dostaje obraz, ale nie usługę radiologiczną. Prof. Krasny podkreślał, że AI może być „drugim sitem” w radiologii, ale wymaga kontroli. Prof. Szopiński dodał, że tworzenie modeli AI wymaga tysięcy opisanych badań, co generuje ogromne koszty i bariery prawne.

Dyrektor Departamentu e-Zdrowia resortu zdrowia Łukasz Sosnowski przedstawił najważniejsze wdrożenia: automatyczna refundacja recept, cyfrowa karta DiLO, centralna rejestracja do specjalistów, e‑Profil pacjenta, Patient Summary dla SOR‑ów i ratowników, platforma usług inteligentnych z AI dla radiologii.

Polska – jak podkreślił – jest na 6. miejscu w Unii Europejskiej w cyfryzacji zdrowia. Prof. Szopiński zwrócił uwagę na ryzyko centralizacji danych: – Stajemy się obiektem bardzo głębokiej inwigilacji. Dyrektor Sosnowski odpowiadał, że dane służą ratowaniu życia, a system działa wyłącznie na podstawie prawa.

Potrzeba lepszej współpracy

Debaty X Mazowieckich Spotkań Stomatologicznych pokazały wyraźnie, że współczesna stomatologia stoi dziś na styku dynamicznego rozwoju technologicznego, rosnących oczekiwań pacjentów oraz konieczności systemowego porządkowania wielu obszarów praktyki klinicznej.

Eksperci podkreślali znaczenie aktualizacji standardów, wdrażania nowoczesnych narzędzi diagnostycznych i terapeutycznych oraz potrzebę konsekwentnego budowania kultury jakości w gabinetach. Wspólnym mianownikiem wszystkich dyskusji była potrzeba lepszej współpracy między środowiskiem klinicznym, naukowym i samorządowym, tak aby nowe rozwiązania zarówno technologiczne, jak i organizacyjne realnie przekładały się na bezpieczeństwo i skuteczność leczenia.

Zwracano uwagę na konieczność inwestowania w edukację, rozwój kompetencji oraz standaryzację procedur, które pozwolą sprostać wyzwaniom starzejącej się populacji, rosnącej liczby pacjentów z chorobami przewlekłymi oraz coraz bardziej złożonych przypadków klinicznych.

Debaty potwierdziły również, że przyszłość stomatologii będzie w dużej mierze zależeć od umiejętnego łączenia doświadczenia lekarza z możliwościami, jakie dają nowe technologie: od diagnostyki obrazowej, przez cyfrowe planowanie leczenia, po zaawansowane materiały i techniki zabiegowe. Wnioski płynące z dyskusji wskazują jasno: rozwój jest nieunikniony, ale musi iść w parze z odpowiedzialnością, rzetelną wiedzą i wysokimi standardami etycznymi.

Sylwia Wamej

Źródło: „Gazeta Lekarska” nr 7-8/2026