Światowy Dzień Astmy: choroba, która wciąż wymaga uwagi
Postęp w medycynie nie zmienia faktu, że astma to wciąż ogromne wyzwanie dla zdrowia publicznego. Obchodzony 5 maja Światowy Dzień Astmy to moment, w którym specjaliści – alergolodzy i pulmonolodzy – przypominają: kluczem do zdrowia pacjentów jest szybka diagnoza, skuteczne leczenie oraz dostęp do rzetelnej edukacji zdrowotnej.
W tym roku Global Initiative for Asthma (GINA) zwraca szczególną uwagę na znaczenie równego dostępu do leczenia wziewnego. Tegoroczne hasło obchodów – „Dostęp do inhalatorów przeciwzapalnych dla wszystkich chorych na astmę – nadal pilna potrzeba” – zwraca uwagę na fakt, że brak powszechnej, odpowiedniej terapii wciąż pozostaje nierozwiązanym problemem o skali globalnej.
Według danych Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) na astmę choruje około 363 mln osób na świecie. W Polsce liczba pacjentów wynosi 2,1–2,2 mln, choć szacuje się, że rzeczywista może sięgać nawet 4 mln. U wielu chorych astma pozostaje nierozpoznana lub niewłaściwie kontrolowana, co skutkuje zaostrzeniami, hospitalizacjami, pogorszeniem jakości życia i rosnącym obciążeniem systemu ochrony zdrowia.
Eksperci GINA podkreślają, że wziewne kortykosteroidy powinny być stosowane u wszystkich pacjentów z astmą, w tym u większości dzieci w wieku przedszkolnym, ponieważ zmniejszają ryzyko zaostrzeń i zgonów, którym można zapobiec. Rekomendują też, aby młodzież powyżej 12. roku życia oraz dorośli stosowali inhalatory dwuskładnikowe, łączące wziewny kortykosteroid z szybko działającym lekiem rozszerzającym oskrzela. Takie połączenie skutecznie łagodzi objawy, ogranicza liczbę ataków astmy i zmniejsza ryzyko hospitalizacji.
U pacjentów z astmą ciężką stosuje się leczenie biologiczne, dobierane indywidualnie w zależności od mechanizmu choroby. Terapie te są przeznaczone m.in. dla osób z ciężką astmą eozynofilową lub alergiczną. Wprowadzenie leków biologicznych znacząco poprawiło kontrolę choroby i jakość życia pacjentów. Badania kliniczne potwierdzają zmniejszenie potrzeby stosowania leków ratunkowych, w tym ogólnoustrojowych glikokortykosteroidów, poprawę funkcji płuc oraz wyraźne ograniczenie liczby zaostrzeń.
Szansą na poprawę wczesnej diagnostyki i skuteczności leczenia astmy w Polsce ma być opieka koordynowana dla dorosłych pacjentów, opracowana zgodnie z wytycznymi konsultantów krajowych w dziedzinie alergologii i medycyny rodzinnej oraz prezesa Polskiego Towarzystwa Alergologicznego z 16 lutego 2024 r.
Eksperci podkreślają, że lekarz POZ powinien odgrywać kluczową rolę w prowadzeniu terapii astmy – inicjować ją, kontynuować i modyfikować. Model opieki koordynowanej zakłada ściślejszą współpracę między POZ a specjalistami oraz szersze wykorzystanie podstawowej diagnostyki, w tym badań czynnościowych układu oddechowego. Rozwiązanie to ma również sprzyjać racjonalizacji kosztów leczenia w systemie ochrony zdrowia.
Polskie Towarzystwo Alergologiczne postuluje ponadto wdrożenie cyfrowego narzędzia e‑Recepta 2.0 Astma, które ma wspierać lekarzy w codziennej praktyce, ułatwiać dostęp do kluczowych danych klinicznych i pomagać w identyfikacji pacjentów zagrożonych zaostrzeniem choroby.
